چونان گیاهی محتاج نور و آب  اولین روز پائیزم را با سفر به سوسن سرخاب آغاز نمودم. روستای سوسن سرخاب از توابع شهرستان اندیکا و در 150 کیلومتری شهرستان مسجدسلیمان قرار دارد.از وجه تسمیه سوسن سرخاب که پرسیدم، سرخاب را برگرفته از سهراب که نام طایفه ساکن در منطقه است گفته اند و سوسنش را نیز به داشتن گل سوسن نسبت داده اند که چندان موجه نیست و نیازمند بررسی است.ساکنین منطقه، چال سیاه را نقطه آغاز شکل گیری سوسن سرخاب می دانند. چال سیاه قسمتی از چشمه است که رنگ آن به سیاهی تمایل دارد که دلیلش می تواند سایه انبوه درختانی باشد که آن را احاطه کرده اند یا به جنس زمین آن بستگی داشته باشد. سوسن سرخاب منطقه ای عشایری، وابسته به دام و محصولات باغی ست.

معماران ایرانی در مناطق مختلف اقلیم گرم و خشک و نیمه مرطوب ایران با هدف سازگاری با طبیعت و اقلیم هر منطقه ابتکارات فراوانی داشته اند.باد گیر ها ، آب انبار ها و یخچال ها نمونه هایی از این نبوغ هستند.بسیاری از این معماری های خود ایستا ، با ورود به عمق زمین شکل گرفته اند."شوادان"یکی از فضا های زیر زمینی خاص شهرهای دزفول و شوشتر در جنوب غربی ایران با کاربری و ویژگیهای خاص است.اقلیم گرم و نیمه مرطوب شهر دزفول ، همجواری با رودخانه و بالا بردن سطح شهر نسبت به رودخانه  عوامل شکل گیری شوادان در دزفول بوده است؛ به گونه ای که معماران دزفولی توانسته اند با بهره گیری از آب خُنک رودخانه و دمای معتدل عمق زمین  ، شرایط مطلوب زندگی در دمای بالای 50 درجه را قبل از اختراع وسایل خُنک کننده برقی به وجود آورند.

تختگاه عيلاميان ، منطقه شوش در خوزستان بود و در همين جا بود كه حدود 3300 سال پيش زيگورات يا در تلفظ اصيل آن « ذيقورات» چغازنبيل ساخته شد . زيگورات در مركز شهري به نام «دوراونتاش » در 35 كيلومتري جنوب خاوري شهر شوش فعلي قرار داشت و پيشكشي بود براي دو تن از خدايان بزرگ عيلام به نام هاي «اينشوشيناك» و «نپيريشا» .«ذيقَورَّت» با تشديد بر روي «ق» و «ر» واژه اي اكدي است. اين واژه كه ايرانيان آن را زيگورات تلفظ مي كنند از فعل zaqāru به معناي «بلند و برافراشته ساختن» گرفته شده است.واژه چغازنبيل نيز متشکل از دو بخش «چغا » به معناي تپه و زنبيل به معناي سبد است . گويا پيش از آن كه زيگورات را از دل خروارها خاك بيرون بكشند ، ويرانه هاي تپه مانندش يک زنبيل واژگونه را تداعي مي كرد و بدين سبب بوميان محل نامش را چغازنبيل گذاردند.

غاره پبده در محدوده ی شهرستان لالی و در فاصله ی حدودا 35 کیلومتری از این شهر و در مسیر راه آبشارهای آرپناه قرار دارد. نام پبده برگفته از طایفه ی« پبدنی» می باشد که در این منطقه استقرار داشته اند. راه دسترسی به این غار کم و بیش آسان میباشد و در فاصله ی تقریباً 70 متر از جاده آسفالت و درون کوه انبار سفید واقع شده است.
بر روی دهنه ی ورودی غار گیاهانی روییده که نشان از وجود رگه های آب دارد. درازای غار پبده ۱۱۴ متر و دارای 2 دهنه ی ورودی می باشد. دهنه ی اول غار به ارتفاع 40/5 متر و پهنای 3 متر و دهانه ی دوم با ارتفاع 10/1 متر دیده می شود. فاصله ی دهانه ی اول تا دوم 6 متر است...