در منطقه عشایری آب چندار(شهرستان مسجد سلیمان)،در شب اول زمستان  هنگام آماده سازی خمیر برای تهیه نان ِ گِردِه(نوعی نان سنتی)،مهره ای در آن انداخته و بعد از پخت نان،آن را به تعداد افراد خانواده تقسیم نموده و مهره سهم هر کس شود شا نس آن مال از آن او می باشد.در برخی مناطق دیگر مانند روستای بازار تمبی،رسم بر این است که مردم در خانه فامیل دور یکدیگر جمع گردیده  و خوراک هایی  از قبیل هندوانه،آجیل،سیب،گندم برشته و کل خونگ میل کرده و به شاهنامه خوانی می پردازند و همچنین در این مجالس فال نخود یا فال حافظ می گیرند.
در برخی مناطق دیگر مانند روستای عنبل بوستان،در شب یلدا در خانه بزرگ فامیل از قبیل پدر بزرگ یا مادر بزرگ جمع شده،و یک سینی که در آن یک عدد چراغ گرد سوز و خوراک هایی مانند انار،هندوانه،سیب،پست و بادام قرار دارد  در وسط اتاق پذیرایی گذاشته؛ بزرگِ فامیل، برای سایرین، قصه  و حکایت قدیمی تعریف می نماید.اهالی به این شب  شب ِ چله می گویند.در شبِ یلدا خوردن برگه هلو و زرد آلو نیز در مناطقی مانند بی بیان،کلگه و نفتون رواج دارد.
در محله دره خرسون  شهر مسجد سلیمان،نان و پیاز خرد کرده و خمیر ُشلی تهیه کرده و آن خمیر را به ران گوسفند می زنند و اقوام دور یکدیگر جمع شده و تا پا سی از شب بیدار مانده و فال نخود به این نیت که سال پر بارش است یه نه می گیرند.
در منطقه عشایری چشمه چلوار در این شب برای ِ عروس طلا،پارچه،گز و قند به عنوان هدیه می برند و اگر عروس برادر داشته باشد به آنهاپیراهن مردانه هدیه می دهند.
در بین اهالی روستای عنبل بوستانی مرسوم است که در زمستان هدایایی از قبیل انگشتر طلا و یا گوشواره طلا توسط داماد برای عروس برده می شود.
در محله کلگه شهرستان مسجد سلیمان مرسوم است که اگر کسی، از طایفه ای غریب ،همسر اختیار نماید، باید در شب اول زمستان یا شب یلدا، هدایایی از قبیل پارچه ،طلا و شیرینی برایِ او  بفرستد .

منبع:پژوهش  مردم نگاری  شهرستان مسجدسلیمان - پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور  

مطلب مرتبط

آیین ها و جشن های کهن ایرانی- جشن ِ شب ِیلدا

جشن های  ملی که در ایران بر گزار می شود دارای ریشه تاریخی ایرانی هستند و از دوران باستان تا به امروز رسیده‌اند. برخی از این جشن‌ها کم‌وبیش زنده هستند. جشن‌های زنده به جشن‌هایی اطلاق می‌شود که بنا به سنت تاریخی در میان مردم رایج است (مانند جشن نوروز). جشن‌های فراموش‌شده به جشن‌هایی اطلاق می‌شود که بنا به سنت تاریخی برگزار نمی‌شوند (مانند جشن بهاربد)، اما ممکن است کوشش‌هایی برای احیای آنها برخی از آنها رواج داشته باشد (مانند جشن اسفندگان). شکل تاریخی برگزاری جشن‌ها (چنانکه در متون و منابع آمده است) با شکل فعلی و رایج برگزاری هر جشن، دو موضوع متفاوت است که همواره شبیه یکدیگر نیستند. شمار جشن‌های ایرانی بسیار بیشتر از تعداد متداولِ شناخته شده فعلی آن است.

عبدالرحیم اسدپور، روستایی لر بختیاری، ساکن اتاقکی کوچک و تاریک در منطقه باستانی کول فرح در انتهای دشت ایذه (استان خوزستان) در گرمای جانفرسا در زیر نور کم سوی چراغ علاالدین به یاد دوست و همکار قدیمی اش، گریشمن، کتاب وی را تورق می کند تا حافظه اش را که سرشار از باستان خوزستان است، سرشارتر سازد.عبدالرحیم که به قول خودش 60 یا 70 سال سن دارد نزدیک به نیم قرن است که با یاخته یاخته آثار سه هزار ساله خوزستان خو گرفته است. او که سواد مکتبی دارد جهت راهنمایی گردشگران به تشریح و توضیح تک تک نگاره های 6 سنگ نبشته کول فرح می پردازد و با اشاره به آنچه در ورای کوههای اطراف منطقه از تونل و گورستان و کتیبه های باستانی موجود است، شوری در دل می انگیزد تا اندیشه دیدار دوباره ایذه در فراخی زمان، در خاطرمان حک گردد.

هدی نظری- مراسم عزاداري در شوشتر در ماههاي محرم و صفر، شامل مرثيه‌خواني، شبيه‌خواني، زنجيرزني و سينه‌زني است كه در اينجا به مراسم شبيه خواني اشاره مي‌شود:شبيه خوانان شوشتر در حال حركت و با نظم و ترتيب خاصي كه در ساير نقاط ايران كمتر معمول است، به وسيله مركب‌ها و اتومبيل‌هاي متعدد و به صورت كارواني طولاني به ترتيب ذيل به اجرا مي‌پردازند: 1- تريلري است كه نقاره‌خانه بر روي آن تعبيه شده و عده‌اي بر آن سوار بوده و مبادرت به نواختن طبل و نقاره مي‌نمايند؛ 2- ماشين معروف به گهواره طلايي كه مبين گهواره حضرت علي اصغر است؛ 3- تريلري كه فردي درون پوست شير بر روي آن قرار دارد و در حال زدن بر سر و سينه و يا ريختن خاك و كاه بر سر و روي خود است...

محرم ‌بازي، علي اصغرك، سياه پوشي ديوارها، حجله قاسم، مشعل‌گرداني، نقش‌گرداني، سقايي، شو شوروزي و ... از آيين‌هایی است كه در ماه محرم در بهبهان اجرا می‌شوند.يكي از آداب و رسوم رايج ماه محرم در بهبهان محرم بازي بين كودكان است. اين مراسم به اين گونه برگزار مي‌شود كه چند روز قبل از ماه محرم كودكان محله‌ها دور هم جمع مي‌شوند و چوبي وسط ميدان محل مي‌گذارند و دور آن جمع مي‌شوند. يكي از آن بچه‌ها شروع به نوحه‌خواني مي‌كند و بقيه سينه مي‌زنند. آن‌ها با اين كار به استقبال ماه محرم مي‌روند. بچه‌ها هم چنين يك "علي اصغرك" درست مي‌كنند. به اين صورت كه يك علي اصغري را درست مي‌كنند و‌ آن را با لباس سفيدي مي‌پوشانند و آن را دم خانه‌ها مي‌برند تا از صاحب خانه نذري يا هديه‌اي دريافت كنند و از مجموع اين پول‌ها خرج برنامه‌هاي خود مي‌كنند و علم و پارچه مي‌خرند. اين برنامه‌ها چند روز قبل از ماه محرم برگزار مي‌شوند.