خوزستان خاستگاه تمدنهای باستانی ِ بسیار زیادی است.تاریخ این منطقه به 6000 سال پیش باز می گردد و تعداد بیشماری از  بناهای قدیمی، هنگام حفاریهای باستانشناسی، در اینجا کشف گردید.در میان مکانهایی که دیدیم ، یکی از استثنایی ترین و چه بسا کهن ترین آنها ،شوش بود!این شهر در غرب استان خوزستان واقع گردیده است.تمدن عیلام که متعلق به 4000 قبل از میلاد بود ه است،در شوش استقرار داشت......سازمان علمی فرهنگی ملل متحد دستاوردهای  این تمدن را "میراث مشترک بشری" نامیده است.عمده ترین مواریث فرهنگی شوش عبارتند از :کاخ آپادانا،قلعه شوش،بقعه دانیال نبی،هفت تپه،معبد زیگورات چغازنبیل،موزه شوش،شهر ِ شاهی و تپه های باستانی اکرو پولیس.

معبد چغازنبيل از جمله آثار باستاني ايران است كه به ثبت جهاني رسيده. اين منطقه با توجه به چشم انداز طبيعي و محلي اش يونسكو را بيش از پيش براي به ثبت جهاني رساندن ترغيب كرده بود. اما چندي پيش در خبر ها آمده بود، گردشگراني که از اين بناي تاريخي ديدن مي کنند از شدت بوي کود مزارع نيشکر در نزديکي اين بنا به ستوه مي آيند، كه به نظر مي رسد كمي مغرضانه عنوان شده است.به گزارش ، يكي از ساكنان محلي اين منطقه درباره اينكه گاهي عنوان مي شود اين منطقه بوي نامطبوعي مي دهد و سبب شده گردشگران به اين منطقه نيايند؛ توضيح مي دهد: اين حرف درستي نيست چرا كه وقتي به منطقه چغازنبيل وارد مي شويد، به جز بوي خاك، بوي ديگري به مشام نمي رسد و بويي كه عنوان مي شود از شركت هاي توليدي ناشي مي شود كه در مسير معبد قرار دارند و اين بو به محوطه چغازنبيل نمي رسد.   

تختگاه عيلاميان ، منطقه شوش در خوزستان بود و در همين جا بود كه حدود 3300 سال پيش زيگورات يا در تلفظ اصيل آن « ذيقورات» چغازنبيل ساخته شد . زيگورات در مركز شهري به نام «دوراونتاش » در 35 كيلومتري جنوب خاوري شهر شوش فعلي قرار داشت و پيشكشي بود براي دو تن از خدايان بزرگ عيلام به نام هاي «اينشوشيناك» و «نپيريشا» .«ذيقَورَّت» با تشديد بر روي «ق» و «ر» واژه اي اكدي است. اين واژه كه ايرانيان آن را زيگورات تلفظ مي كنند از فعل zaqāru به معناي «بلند و برافراشته ساختن» گرفته شده است.واژه چغازنبيل نيز متشکل از دو بخش «چغا » به معناي تپه و زنبيل به معناي سبد است . گويا پيش از آن كه زيگورات را از دل خروارها خاك بيرون بكشند ، ويرانه هاي تپه مانندش يک زنبيل واژگونه را تداعي مي كرد و بدين سبب بوميان محل نامش را چغازنبيل گذاردند.

منطقه حفاظت شده كرخه در استان خوزستان بين40/31 عرض شمالي و 25/48 طول شرقي واقع شده است. مساحت آن در 13995 هكتار مي باشد.پوشش گياهي منطقه شامل  گز, پده ,‌جاز و سريم می باشد.از انواع پستانداران  منطقه نیز می توان از گوزن زرد ايراني ,‌گرگ ,‌ روباه , گربه جنگلي , خدنگ ,‌شغال ,‌ كفتار ,‌ تشي ,‌شنگ ,‌گراز و همچنین  انواع پرندگان و جوندگان نام برد.گوزن زرد ایرانی یکی از کمیاب‌ترین گونه‌های گوزن در سرتاسر جهان است. به جرات می‌توان گفت که این گونه را می‌توان تنها در حاشیه دز استان خوزستان یافت.دو نوار باریک حاشیه دز و کرخه باقی‌مانده جنگل‌های 400 هزار ساله بین النهرین هستند. جنگل‌های نمونه حمیدیه در اطراف دزفول از جمله این جنگل‌ها هستند که گونه گوزن زرد ایرانی را در خود جای دادند...

مجسمه مفرغی ناپيراسو از جالب ترين شاهكارهاي صنعتي و هنري پانزده قرن پيش از ميلاد مي باشد كه مجموعاً از مفرغ ساخته شده است. وزن آن بالغ بر 1750 كيلو و در زمره صدها مجسمه هاي مفرغي كشف شده ي شوش است كه اكنون در موزه لوور نگهداری می شود. روي دامن مجسمه مفرغي لباس ملكه «ناپيراسو» به زبان انزالي و به خط ميخي كتيبه اي نقره شده است كه براي نخستين بار به وسيله «پرشيل» خوانده شد.«من ملكه ناپيراسو هستم» زن اونتاش گال، من بانو «ناپيراسو» زن اونتاش گال مي باشم. آن كه مجسمه مرا صاحب شود، آن كه آن را از جاي خود دور سازد، آن كه توضيحات مربوط به اين پيكر را زايل سازد، آن كه اسم مرا پاك و نابود كند، اي گال، شاه خدايا، اي «كي ري ريشا»! اي «اينشوشيناك بزرگ»: اي «ناخونته» عالي مقام مرتكب، هيچ گاه صاحب نامي نگردد، نسلش برافتد. اي خدايان او را مخذول خويش نمايند و اين است هداياي من 600 قرص نان و ...»

 شوش كهن ترين شهر جهان، حدود 5 هزار سال يا 4 هزار سال پيش از ميلاد به عنوان كانون مذهبي ساكنان دشت اطراف آن شكل گرفته و در رديف اولين شهرهاي متمدن دنيا شناخته شده است. شوش در ميان دشتي وسيع بر فراز 4 تپه مرتفع در جنوب غربي ايران بنا شده است. مردم فلات ايران از خشك شدن تدريجي دشت شوش استفاده كرده و از دره هاي مرتفع مشرف بر آن براي سكونت بهره گرفته اند.    ميسيون فرانسوي كه مطالعات وسيعي را درخصوص پيدايش تمدن هاي باستاني انجام داده است درخصوص شهر باستاني شوش چنين مي گويد: حدود 3 هزار سال قبل از ميلاد مسيح، تجارت و بازرگاني، پيدايش خط و نوشتن كتاب، يعني شگفت انگيزترين اختراعات بشري در جنوب ايران تحقق يافته است.در شوش زندگي شهرنشيني جالبي شكل گرفت و اين شهر به صورت پايتخت نيرومند امپراطوري عيلامي كه تمدن آن مخلوطي از تمدن هاي سومر و آكار بود، درآمد. از دل خاك شوش، ده ها كتيبه و نوشته هاي تاريخي به دست آمد كه در مورد مذهب و جنگ هاي تاريخي و تمدن بشري سخن گفته است و وجود امپراطوري عيلامي را در هزاران سال پيش اثبات مي كند.