رودخانه کارون یکی از موضوعات مهمی بود که در اواسط قرن نوزدهم نظر انگلیسی‏ها را بخود جلب نمود اهمیت و ارزش این راه آبی بخاطر حمل مال التجاره بداخله ایران بر آنها معلوم گردید از مدتها قبل نیز رودخانه کارون بعنوان یک آب راه تجارتی و ارتباط آن با شهرهای بزرگ و مراکز پر محصول جنوب به ویژه ایجاد ارتباط و گسترش تجارت هند و انگلیس از این طریق، نطر لایارد و ناوبان سلبی را بخود معطوف داشته است و این دو مطالبی در این زمینه در کتابهای خود نقل کرده‏ اند.لایارد بعلت دوستی و یک رنگی که با محمد تقی خان رئیس ایل بختیاری و سایر تجار شوشتر داشت توانست که نظر آنان را در مورد افتتاح کشتیرانی در کارون جلب نماید و گزارشی نیز در این مورد تسلیم مقامات انگلیسی نمود و پیشنهاد کرد که بلا درنگ بایستی‏ از این فرصت مناسب استفاده نمود ولی اختلافات سیاسی در ایران مانع از اجرای این نقشه‏ گردید تا اینکه سی سال بعد از آن مجددا مسئله افتتاح کارون مورد بحث مقامات لندن‏ و تهران گردید زیرا با سقوط کابینه کادستون و روی کار آمدن حکومت لرد سالیسبوری‏ سیاست خارجی انگلستان نسبت به ایران تغییر نمود...

دریافت متن کامل فرمان آزادی کشتیرانی در در رود کارون / مهراب امیری    

"هوبره» ها مي ترسند ، «پليكان پاخاكستري» خانه ندارد ، آبي نمانده تا «اردك سرسفيد» تني به آن بزند، «غاز پيشاني سفيد» فاقد امنيت است و «اردك هاي بلوطي» هم ترسيده اند. اينها كه مي آمدند، خوزستان ميزبان پرنده هاي مهاجر مي شد؛ اما حالاآنها مسيرشان را تغيير مي دهند و مي روند به سرزمين هاي دورتر، جايي كه شكارچيان نباشند تا هوبره ها را شكار كنند، آنجا كه پليكان هاي پاخاكستري با خيال جمع روي تخم هايشان بنشينند و آنجا كه مثل «خورموسي» آلودگي هاي نفتي و تردد بي امان كشتي ها، پرنده ها را ترسان و دلزده نكند.«عروس غاز» ديگر خوزستان را براي گذراندن زمستان نمي پسندد، او حالاوقتي سفرش را از سيبري شروع مي كند از بالاي تالاب هاي خوزستان رد مي شود و كيلومترها آن طرف تر در سواحل رود نيل فرود مي آيد؛ «عروس غاز» فهميده است كه تالاب هاي خشك و نيمه جان خوزستان براي زندگي ديگر جاي مناسبي نيست.....

"...از چهار رودخانه ‏اى كه سرزمين خوزستان را مشروب مى‏نمايند همانطورى كه گفته‏ايم كارون از همه بزرگتر است. رودخانه آب زال نيز به بزرگى كارون است و اين رودخانه دو سرچشمه دارد يكى در كوهستانهاى شوشتر نزديك بروجرد و ديگرى در ارتفاعات لرستان! اين دو رشته در مسافتى سه روزه راه در شمال دزفول به هم تلاقى مى‏نمايند و پس از عبور از كنار ديوار شهر دزفول و طى مسافتى در بندقير به كارون مى‏پيوندد رودخانه سوم موسوم به كرخه يا رودخانه حويزه است كه ترك‏ها آن را قاراسو مى‏نامند اين رودخانه با ادغام نهرهاى متعددى از مناطق اردلان كردستان سرچشمه مى‏گيرد و پس از عبور از دشت كرمانشاه در چهار مايلى بالاى شهر، با رودخانه‏اى به نام قازور متصل مى‏گردد و هشت فرسخ پايين‏تر با رودخانه ديگرى به نام گاماسو ملحق مى‏شود .
رودخانه اخير الذكر در نزديكى نهاوند سرچشمه مى‏گيرد و با فاصله سه مايل از بيستون عبور مى‏نمايد رودخانه قازور نيز پس از الحاق به رودخانه‏هاى درى‏نور و هرسين به گاراسو ملحق مى‏گردد .
كرخه در اين‏جا در بسترى بزرگ به‏طرف خوزستان جريان پيدا مى‏كند و پس از اتصال به نهرهاى متعددى در چهار فرسخى خرم‏آباد و عبور از سمت غربى خرابه‏هاى شوش به‏طرف حويزه سرازير مى‏گردد و در بيست و دو مايلى قورنه به شط العرب مى‏ريزد .رودخانه چهارمى كه من تصور مى‏كنم همان قديم است...."

توضیح:کروسينسکي کشيشی لهستاني، که در زمان حمله ي افغان ها به ايران و سقوط سلسله ي در سال 1135 ه / 1722 م. در ايران بوده است. کروسينسکي به عنوان پزشک دربار محمود افغان بوده و پس از روي کار آمدن اشرف افغان، همراه هيئتي در بهار 1138 ه / 1725 م. ايران را از راه ترکيه ترک گفته و به اروپا رفته است.

رودخانه كارون اين روزها در گذر از شهر اهوازميزبان مسافران نوروزي است و به دور از دغدغه كم‌‌آبي و خشكسالي، روزهاي خوشي را سپري مي‌كند.به گزارش خبرنگار اجتماعي خبرگزاري ايسنا_منطقه خوزستان_كارون براي بسياري از ايراني‌ها نام آشنايي است؛ طولاني‌ترين رودخانه كشور كه از خوزستان گذر مي‌كند و سال‌ها سنگ‌صبور خوزستاني‌ها بوده است؛ كاروني كه غروب‌هاي نارنجي‌ رنگش نه تنها دلگير نيست، كه اهوازي‌ها با آن خو گرفته‌اند و گاهي با خورشيدي كه هر روز پشت هلال پل "سفيد" پنهان مي‌شود و غروب مي‌كند، درددل هم مي‌كنند. كاروني كه در شادي و غم، اهوازي‌ها را تنها نگذاشته است.رودخانه كارون در گذر از ميان شهر اهواز از زير 8 پل عبور مي‌كند كه 2 پل "سفيد" و "سياه"، قديمي‌ترين همراهان كارون هستند و سال‌ها در كنار هم بوده‌اند؛قديمي‌ها كارون را به پرآبي و خروشاني مي‌شناسند و ...